Koruma altına alınan bir han (üstte) ve bir ev (altta)

150 metre yüksekliğinde bir tepenin üstünde bulunan kale Romalılardan kalma. Zaman içinde birçok kez tamir görmüş. Bugün ise tam anlamı ile bir harabe halinde. Ortalıkta sağlam bir yapı yok. Ama, elinizi nereye atsanız bir Roma dönemi çanak-çömlek kalıntısına ulaşmamanız mümkün değil. Muhtemelen ciddi bir yüzey araştırması bile yapılmamış.

Kalede Emir Karatekin'in türbesinin bulunması tepeyi bir ziyaret yeri haline getirmiş. Güzel havalarda hafta sonu neredeyse tüm Çankırılıların piknik yaptığı bir yer.

Çankırı Evleri

Kent, kalenin bulunduğu tepenin yamaçlarına kurulmuş. Geçirdiği depremler nedeniyle birçok kez yıkılan Çankırı'da geleneksel evler iki katlı. Kışlık olarak adlandırılan birinci katta mutfak ile yemek ve oturma odaları, yazlık denilen ikinci katta ise misafir odası bulunmakta. Kesme taş su basmanı üzerine ahşap çatkı arası kerpiç dolgu kullanılmak suretiyle yapılan evlerin halen 57'si tescil edilerek korunma altına alınmış, ancak bunların önemli bir kısmı oldukça harap vaziyette(1).

İki Önemli Yapı

Çankırı'da görülmesi gereken iki önemli yapı var. Bunlardan biri kentteki tek Selçuklu eseri olan Cemalettin Ferruh Darülhadisi. 1235 tarihinde yapılan şifahaneye, 1242 yılında darülhadis eklenmiş. Zaman içinde şifahane yıkılmış, darülhadis ise bütünüyle ayakta. Bir kapı üzerinde bulunan ve "tıbbın sembolü" olarak kabul edilen, başları birbirlerine karşılıklı gelecek şekilde birbirine sarılmış iki yılan kabartmasının aslı kaybolmuş, bugün yerinde replikası bulunuyor(2).

Diğer eser ise 1522-1538 yılları arasında inşa edilen halk tarafından Büyük Cami veya Ulu Cami olarak da anılan Sultan Süleyman Camii. Mimar Sinan dönemi eserlerinden olan camiyi, Sadık Kalfa inşa etmiş. Cami, bugün özgün halinden bir hayli uzaklaşmış, bilinmeyen bir tarihte yapılan eklemeler kolayca görülebiliyor. Cami içindeki bazı sütunlar, inşaatta çevrede bulunan bazı eski eserlerden "faydalanıldığını" göstermekte.


Darülhadis

Sultan Süleyman Camii

Çankırı Müzesi mekan olarak diğer müzelerden çok farklı olarak beş katlı bir binanın ikinci katında bulunuyor. Müze'nin arkeoloji bölümünde eski Tunç, Hitit, Helen, Roma ve Bizans dönemleri ile ilgili eserler mevcut. Müzenin en ilginç parçalarından biri olan ve şifahaneden getirilen üzerinde eczacılığı temsil eden kadehe sarılmış yılan kabartmasının bulunduğu heykel, geçen yıl vuku bulan depremde üzerinde durduğu kaideden düşerek kırıldığı için depoya kaldırılmış!

Müze'nin son derece zengin bir Roma dönemi cam eserler koleksiyonuna sahip olduğu söyleniyor, ama o bölümün kapıları "sıradan" ziyaretçilere kapalı olduğu için görülemiyor!!!

Geçen yüzyılın salnameleri Çankırı sancağı ile Kalecik ve Tuht (bugünkü adıyla Yapraklı) nahiyelerinde az sayıda da olsa Rumların ve Ermenilerin yaşadığını kaydetmekte. Sanırım, Müze'nin en güzel eserleri, bu gayrımüslimlerden kalan birkaç ikona parçası (3).

Korutekin tepesine sonradan konulmuş bir çeşme

(Solda) Geçen yüzyıldan ikonalar

Yapılış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 100 yıldan fazla bir geçmişe sahip olan saat kulesi 1948 yılında bulunduğu yerden kaldırılarak bugün apartmanların çevrelediği bir sokağa taşınmış. Yaklaşık 15 metre yüksekliğinde olan kulenin fotoğrafını çekerken yanınıza yaklaşan bir kadının "eski kitap ister misiniz?" diye sormasına şaşırmayın. Cevabınız "evet" olursa kısa bir beklemeden sonra elinize cildi gerçekten güzel olan 1890 Matbaa-i Amire baskısı bir Atlas gelecektir. Ama, istenen fiyat o kadar yüksektir ki, size sadece kitabı şöyle bir karıştırıp geri vermek düşecektir.

...Ve Tuz

Çankırı'ya giderken aklıma çocukluğumda dinlediğim bir masal geldi: Padişah bir gün üç çocuğunu çağırır. "Ben artık ihtiyarladım, yerime sizden biri geçecek, bana en güzel hediyeyi getirene tahtımı bırakacağım" der. Şehzadelerden biri dünyayı gezer dolaşır, babasına en değerli mücevherleri getirir. Diğer şehzade babasına son derece kıymetli silahlar hediye eder. En küçük şehzade ise babasına bir avuç tuz verir ve "seni tuz kadar seviyorum" der. Padişah en küçük şehzadeye kızar, "beni seve seve tuz kadar mı seviyorsun, getire getire bir avuç tuz mu getiriyorsun" der ve hapse attırır. Gel zaman git zaman, padişah hasta olur, doktorlar "kesinlikle tuzlu yememeniz gerekir" derler. Padişah o tatsız-tuzsuz taamları yemeğe başlayınca en küçük oğlunun değerini anlar ve tahtını ona bırakır.